• Directed by Ryan Coogler
  • Written by Ryan Coogler & Joe Robert Cole
  • Starring: Chadwick Boseman, Michael B. Jordan, Lupita Nyong'o, Danai Gurira, Martin Freeman, Angela Bassett, Forest Whitaker, Andy Serkis
  • US | 2018
  • on Wikipedia

غافل‌گیرتان نمی‌کند

اکران عمومی «بلک پنتر» را از دست دادم. در این چندسال همواره سعی کرده‌ام فیلم‌های ابرقهرمانی یا عظیم هالیوودی را در همان طریقه‌ی عرضه‌ی درست خودش ببینم؛ در سالن آی‌مکس و اگر تری‌دی ساخته شده، به همان شکل. معتقدم عرصه‌ی سرگرمی‌سازی به این‌جا رسیده که درام‌های جذابش را به قاب تلویزیون و شبکه‌های پولی ببرد و آن چیزی را در سالن سینما عرضه کند که ارزش پرداخت پول و تماشا روی پرده‌ی عریض را داشته باشد. با این نگاه نقد آن‌چه دیگران دارند در اندازه‌ی پرده‌ی آی‌مکس ارزیابی‌اش می‌کنند، با تماشا روی لپ‌تاپ‌های ۱۷ اینچی و حتا نمایشگرهای خانه‌گی ۵۰اینچی بیش‌تر شوخی به‌نظرم می‌رسد. با این توضیح، پس از «بلک پنتر»ی حرف می‌زنم که در ابعاد بزرگ اما دوبعدی دیده شده است؛ و ممکن است تماشای سه‌بعدی‌اش در چند سکانس غافل‌گیرکننده باشد.

فیلم نخست رایان کوگلر را که با آن گل کرد ندیده‌ام. در دو فیلم بعدی‌اش اما از آن ذوق‌زده‌گی‌های هالیوود در قبال استعدادهای نوظهور به‌نظر می‌رسد. «کرید» که دنباله‌ای بر «راکی»ها بود، با وجود طرح داستانی جذابی که روی کاغذ داشت، در اجرا یک فیلم کلاسیک الدفشن شده بود که هیچ نشانی از سرزنده‌گی یک جوان پشت دوربینش نداشت؛ و «بلک پنتر» با وجود تزریق یک جغرافیا و جهان تازه به جهان سینمایی ابرقهرمان‌ها از عمده‌ی دیگر فیلم‌های خود کمپانی مارول هم کلیشه‌ای‌تر و عقب‌تر به‌نظر می‌رسد. مثلن حاصل کار رایان کوگلر را مقایسه کنید با خروجی خانم پتی جنکینزدر «واندر وومن» که دومی چه اندازه از این جهان تازه و تصویرنشده‌ای که به دستش داده‌اند سود برده است و اولی در قابل‌حدس‌ترین شکل ممکن داستان کلیشه‌ای نوشته‌شده‌اش را تصویری کرده است. کوگلر البته اکشن‌ساز خوبی‌ست. هم به گواه «کرید» و صحنه‌های رینگ بوکسش؛ و هم این‌جا، که چه در نبردهای تن‌به‌تن و چه در سکانس‌های تعقیب‌وگریز ماشینی و خیابانی حاصل کارش کم از جاس ودن یا برادران روسو در فیلم‌های اجتماع «انتقام‌جویان» ندارد. نکته اما این است که ابرقهرمانی‌های متاخر – چه در لشکر دی‌سی و چه در سمت مارول – دیگر فقط اکشن تروتمیز نیستند؛ داستان و دنیای پررمزوراز یا سلیقه‌ی شخصی کارگردان و جهان مؤلفانه‌ی اوست که این فیلم‌ها را در جدول منتقدان و نگاه عامه بالا می‌کشد و ارزش می‌بخشد. از پرچمداری چون کریس نولان و «شوالیه‌ی سیاه»هایی که ساخت تا زک اسنایدر و جیمز منگولد و پتی جنکینز در یک سمت و جاس ودن و روسوها در سمت دیگر، همه تلاش کرده‌اند تا جز زدوخورد لازمه‌ی ابرقهرمانی‌ها، آن «چیز» دیگر را به این دنیای پهلوبه‌پهلوی اساطیر تزریق کنند. چیزی که چه در آخرین ثور (که دیگر همه‌چیز در آن به سخره گرفته شده بود) و چه در همین «بلک پنتر»، غایب میدان به نظر می‌رسد.

فیلم را البته به‌عنوان یک سرگرمی شبانگاهی می‌شود دید؛ اگر دندان طمع غافلگیرشدن را بکنید و درجه‌ی توقع‌تان را تا اندازه‌ی یک بلاک‌باستر تابستانی هالیوودی پایین بیاورید. راستش من یکی مدت‌هاست از ابرقهرمانی‌های هر دو کمپانی توقعم خیلی بیش‌تر از این حرف‌ها شده است. تقصیر خودشان هم هست؛ ما این‌قدرها پرتوقع نبودیم.

| هفته‌نامه‌ی کرگدن/ بهار ۱۳۹۷ |